Bước Viết biến dàn ý đã chốt thành một bản nháp thô, dài, chưa sửa. Bạn lấp chỗ mù trước, rồi viết một mạch mà không tra cứu và không sửa chữ.
Viết ở đây là trình bày dàn ý ra hết sức có thể. Bạn viết để chính mình hiểu trước; bạn vẫn hướng tới chỗ khách hiểu, nhưng việc chuyển sang lời của khách để dành cho bước Sửa.
Trước khi bắt đầu
- Bạn có một dàn ý đã chốt (xem Cách lập dàn ý từ một dòng đề tài).
- Bạn có một khoảng thời gian không bị chen ngang, kể cả chỉ 30 phút đến 1 tiếng.
Các bước
Rà dàn ý để tìm chỗ mù
Đây là khoảng chuyển giao giữa bước Ý và bước Viết. Đọc từng ý lớn và tự hỏi mình hiểu nó tới đâu. Có ý bạn nắm 70%, có ý bạn quên mất 30%, có ý còn lờ mờ. Đánh dấu những ý đó. Nhìn dàn ý của chính mình, bạn thường biết ngay mình đang thiếu ở đâu.
Lấp chỗ mù bằng hiểu biết của bạn
Với mỗi ý đã đánh dấu, đọc tài liệu, xem video trên YouTube, đọc sách cho tới khi bạn tự giải thích được nó. Đừng chép rồi dán vào ghi chú để lát nữa dán vào bài: bạn phải hiểu thì mới viết ra được. Mọi việc tra cứu, kiểm chứng và học thêm của bài phải xong ở bước này.
Chọn cách viết hợp với bạn
Mở một trang trống. Hợp với người gõ nhanh và đã quen ngồi máy tính.
Mở ứng dụng ghi âm trên điện thoại. Hợp với người gõ chậm, hay ra ngoài, hoặc có ít thời gian: nói nhanh hơn gõ.
Lấy giấy bút. Hợp với người nhìn màn hình lâu bị mỏi; viết xong bạn chụp ảnh để chuyển thành chữ.
Bạn có thể trộn các cách, miễn là ra nhanh nhất với bạn.
Tắt internet và đóng mọi tài liệu
Tắt mạng, đóng ghi chú và các tab đang mở, không mở AI. Từ đây chỉ còn bạn và trang viết, để luồng suy nghĩ không bị cắt ngang. Mỗi lần mở mạng ra kiểm một chi tiết là một lần mạch viết bị đứt.
Viết một mạch theo từng ý lớn
Bắt đầu ngay khi vừa chốt dàn ý, lúc bạn còn nhớ những gì đã nói ở bước Ý và còn lửa để nói tiếp. Đi lần lượt từng ý lớn, rồi từng ý nhỏ bên trong nó, xong ý này mới sang ý kia. Đào thật sâu: điều bạn hiểu, quy trình bạn làm, kỷ niệm, câu chuyện của bạn.
Trong lúc viết, bạn không làm những việc sau:
- Sửa chữ, sửa chỗ vấp hay chỗ trùng lặp.
- Chuyển thuật ngữ sang lời của khách.
- Cố thuyết phục ai, hay nhồi từ khóa.
- Sắp xếp lại câu cho gọn.
Nói lặp hai ba lần, nói thiếu rồi nói lại đều được. Chính những chỗ lặp và chỗ vấp cho bạn thấy ý nào mình còn thiếu.
Chuyển bản nháp thành chữ
Nếu bạn ghi âm, đưa file cho một công cụ AI chuyển giọng nói thành văn bản, bỏ từ thừa và chia đoạn. Nếu viết giấy, chụp ảnh và chuyển ảnh thành chữ. Chỉ chuyển dạng, chưa sửa nội dung. Các bước chi tiết ở Cách chuyển ghi âm thành bản chữ để làm bài.
Kiểm tra bản nháp
- Bạn đã đi qua mọi ý trong dàn ý chưa? Nếu bỏ sót ý nào, viết tiếp ý đó.
- Có ý nào bạn bị khựng, không tuôn ra được không? Kẹt ở ý không liên quan tới bài thì bỏ qua. Kẹt ở ý của bài, như một khái niệm không giải thích được, một phương pháp không nhớ tên, hay một quy trình chỉ nhớ bước một, là chỗ mù còn sót: quay lại bước lấp chỗ mù cho ý đó, hiểu lại theo cách của bạn, rồi viết hoặc ghi âm lần hai phần của nó.
- Có đoạn nào bạn chép từ tài liệu không? Viết lại đoạn đó bằng hiểu biết của bạn; bản nháp phải là của bạn.
- Bản nháp có dày hơn nhiều so với bài bạn định đăng không? Phải dày thì bước Sửa mới nén ra chất. Thường bản nháp dài gấp đôi tới gấp ba bài cuối: 17.000 từ ghi âm của bài Ý - Viết - Sửa nén còn khoảng 5.400 từ, và 3.000 chữ ghi âm thường ra khoảng 1.000 chữ. Đây là điểm dừng của bước Viết.