Tìm chỗ đang kẹt

Khi một bài không ra được, gần như luôn có một bước đang kẹt. Có quy trình thì bạn biết mình vấp ở bước nào, nên sửa được ngay đúng chỗ đó.

Bạn đã làm theo ba bước của Quy trình xuất bản Ý - Viết - Sửa mà một bài vẫn không ra? Tìm triệu chứng của bạn trong bảng dưới đây. Nếu bạn chỉ thấy quy trình còn nặng nói chung, không kẹt ở chỗ nào cụ thể, hãy luyện Ý - Viết - Sửa để làm nhanh hơn qua từng bài.

Chỗ kẹt ở bước Ý được gỡ ngay dưới đây. Năm chỗ hay kẹt ở bước Viết và ba chỗ hay kẹt ở bước Sửa có cách gỡ riêng.

Kẹt ở bước Ý

Bước Ý đưa mọi ý ra bàn để chọn, rồi chốt một dàn ý. Cường ước chừng 80% thành công của bài nằm ở bước này.

Dàn ý không ra

Bước Ý có hai việc theo thứ tự: đổ hết ý ra, rồi mới chọn. Ý còn nằm trong đầu thì chưa có gì để chọn.

Triệu chứng: suốt mấy ngày bạn tự hỏi nên viết gì, có thiếu gì không, mà chưa có gì trên giấy.

Nguyên nhân: bạn nghĩ trong đầu mà không ghi lại, nên ý không nhìn thấy được để chọn.

Cách gỡ: thôi nghĩ, bắt đầu nói hoặc viết. Trả lời ba câu hỏi khởi động thành tiếng hoặc ra giấy, chọn lọc để sau.

Cách kiểm: sau một lượt đổ ý, bạn có vài chục ý, đủ để lọc còn sáu đến tám ý.

Tiêu đề tốn giờ

Người đọc lướt bốn thứ trước: tiêu đề, mô tả, lời mở đầu và nội dung chính. Nội dung chính là ý của bạn, nên tiêu đề đi sau ý.

Triệu chứng: bạn bắt đầu từ tiêu đề rồi viết, xóa, viết, xóa. Hai tiếng sau vẫn chưa xong, có khi kéo cả ngày.

Nguyên nhân: tiêu đề là ý bạn sẽ nói, mà ý chưa chốt.

Cách gỡ: làm bước Ý trước. Khi dàn ý đã chốt, tiêu đề các ý lớn đã có, và tiêu đề bài chỉ còn là một câu nói đúng thông điệp lõi.

Cách kiểm: bạn có tiêu đề bài trong cùng buổi chốt dàn ý.

Ba câu khởi động

Ba câu hỏi khởi động là:

1. Đề tài là gì
2. Nó hoạt động thế nào
3. Vì sao bạn hay khách hàng phải quan tâm

Trả lời xong, bạn bắt đầu có định vị cho bài. Câu nào chưa nói được là chỗ bạn chưa hiểu đủ.

Triệu chứng: bạn không nói được đề tài là gì, hoạt động thế nào, hay vì sao nó có ý nghĩa.

Nguyên nhân: bạn chưa hiểu đủ sâu, hoặc chỉ biết sơ qua vì ai đó bảo bạn viết.

Cách gỡ: nếu muốn làm đề tài này, đi học thêm, tự vá điểm mù rồi quay lại. Nếu không, bỏ nó và chọn đề tài bạn đã va chạm và hiểu sâu.

Cách kiểm: bạn trả lời được cả ba câu mà không cần tra. Bước tiếp theo ở Lập dàn ý bài viết từ một dòng đề tài.

Dàn ý quá lâu

Một bước kéo dài trong khi hai bước kia đi nhanh không có nghĩa là bạn thiếu giờ. Đó là chính xác chỗ cần luyện.

Triệu chứng: viết và sửa đi nhanh, riêng dàn ý kéo dài bốn, năm ngày.

Nguyên nhân: bước Ý là chỗ bạn còn yếu.

Cách gỡ: luyện riêng bước Ý: đổ ý bằng ghi âm, nhờ AI gom nhóm, và ghi thời gian bước này mỗi bài. Cách luyện ở Luyện Ý - Viết - Sửa để làm nhanh hơn qua từng bài.

Cách kiểm: thời gian làm dàn ý ngắn lại qua từng bài. Ví dụ của Cường: từ một ngày xuống hai đến ba tiếng.

Bài dài, rời rạc

Một dàn ý tốt cho người lướt bài và AI thấy ngay thông điệp, ý chung, và các ý có nối với nhau hay không.

Triệu chứng: bài rất dài, nhảy từ ý này sang ý khác, đọc xong không biết bài muốn nói gì.

Nguyên nhân: dàn ý giữ quá nhiều ý, hoặc không có thông điệp lõi để lọc.

Cách gỡ: quay lại bước Ý. Viết thông điệp lõi từ ba điều: khách là ai, vấn đề của họ, giải pháp của bạn. Giữ sáu đến tám ý phục vụ nó, để dành phần còn lại cho bài khác.

Cách kiểm: đọc liền các tiêu đề ý lớn, một người lạ thấy được thông điệp của bài.

Vẫn còn kẹt

Có quy trình, bạn biết mình đang ở đâu trên bản đồ. Thấy lạc như lạc trong rừng là dấu hiệu bạn đã rời quy trình.

• Xem câu trả lời ngắn ở Câu hỏi thường gặp về hệ thống nội dung.
• Chia sẻ bài đang kẹt với một cộng đồng như Bộ Lạc HXN. Người khác thường thấy ngay bạn vấp ở bước nào.