Bài Biết dựa trên một câu hỏi thông tin, “Cái này là gì? Vì sao?”, gọi đúng tên vấn đề của người đọc và đưa ra quan điểm của riêng bạn.
Bài giải thích một điều thì thuộc tầng Biết. Bài hướng dẫn làm một việc thuộc Tầng TIN. Chưa chắc bài thuộc tầng nào thì xếp bài vào đúng tầng của phễu trước khi viết.
Vai trò trong phễu
Ba việc bài làm
Bài Biết làm ba việc. Kiểm bằng ba câu hỏi có/không sau khi viết xong:
- Người chưa biết bạn có thấy đúng vấn đề của mình được gọi tên ngay ở đoạn đầu không?
- Trong bài có một quan điểm của riêng bạn, ngoài phần thông tin không?
- Cuối bài có lối đi sang bài Tin cùng chủ đề không?
Câu nào trả lời “không” thì bài chưa xong việc tương ứng: gọi tên vấn đề, đưa quan điểm, hoặc dẫn người đọc đi tiếp.
Bài Biết truyền đi dễ trong cộng đồng mạng và thường là loại được chia sẻ ra ngoài nhiều nhất, nên nó đảm nhiệm việc mời người mới vào phễu.
Một phát hiện nhỏ
Đích của bài Biết là một phát hiện nhỏ, chưa phải một quyết định. Người đọc rời bài với một điều vừa hiểu ra và thấy vấn đề của mình được gọi đúng tên, không mang theo lời chào hàng nào.
Phần nghi ngờ còn lại không thuộc về bài Biết. Nó được giải ở bài Tin, khi người đọc tự làm ra kết quả. Vì thế bài Biết chỉ cần làm trọn hai việc: gọi tên vấn đề và gieo tò mò.
Điều kiện để đứng vững
Bài Biết có số lượng nhiều nhất trong phễu, vì mỗi bài Biết là thêm một điểm chạm, và cũng là loại khó làm đạt nhất, vì nó cạnh tranh trên thông tin.
Về thông tin thuần túy, AI nhanh và đầy đủ hơn người viết. Phần AI không có là quan điểm của một con người, gồm lịch sử bạn đã đi qua và việc bạn đã làm thật. Bài Biết đứng được khi có phần đó, và đó cũng là phần người đọc sẵn sàng trả tiền, không phải thông tin.
Ba thứ cần có
| Thứ cần có | Kiểm bằng câu hỏi | Thiếu thì sửa |
|---|---|---|
| Am hiểu khách hàng | Bài có trả lời đúng câu người đọc hay hỏi, bằng lời của họ không? | Gom từng câu hỏi thường gặp, đọc lại sản phẩm bằng mắt người mới |
| Góc nhìn độc bản | Có một câu quan điểm xuất phát từ việc bạn đã làm không? | Viết lại phần quan điểm |
| Cách nói sáng tạo | Có chỗ nào bài nói điều quen bằng cách chỉ bạn nói không? | Đổi cách dẫn vào, ví dụ hoặc hình ảnh |
Đủ ba thứ thì người đọc thấy một điểm khác biệt của bạn và tò mò đọc tiếp.
Bài thành tầm thường
Thiếu ba thứ trên, bài Biết giống mọi bài cùng chủ đề. Dấu hiệu nhận ra:
- Người đọc quay sang hỏi AI thay vì đọc tiếp.
- Không ai bấm sang bài Tin.
- Các bài phía sau không có người đọc.
Người đọc cũng nhận ra dấu vết nội dung AI và đánh giá luôn thương hiệu đứng sau. Cách sửa là quay về ba thứ ở bảng trên.
Đề tài và tiêu đề
Đề tài bài Biết có hai nguồn:
- Câu hỏi thường gặp khi trò chuyện với khách hàng.
- Bài Tin của chính bạn.
Cách lấy từ bài Tin: trong lúc viết hướng dẫn, mỗi lần gặp một câu như “cái này là gì”, “vì sao làm bước này”, “vì sao bước này đứng trước bước kia”, ghi lại và tách thành một bài riêng. Bài Tin chỉ còn hành động, các bài tách ra là bài Biết.
Nguồn thứ hai đi cùng cách dựng phễu ngược (Yêu, rồi Tin, rồi bóc Biết từ Tin), nên mỗi bài Biết có sẵn một bài Tin để dẫn sang.
Câu hỏi tự nhiên
Tiêu đề bài Biết là một câu hỏi tự nhiên, ngắn. Chuẩn MocSEO của site đặt khoảng 50 ký tự. Ví dụ thật: “Trang bán hàng dài hay ngắn tốt hơn trong thời AI?”.
Câu hỏi đó là điều người đọc tự hỏi, bằng lời của họ. Ý “vì sao” không cần nằm ở tiêu đề, nó nằm ở câu trả lời trong bài.
Đổi dạng câu
Các bài Biết của cùng một phễu không lặp một dạng câu. Không để mọi tiêu đề cùng mở bằng “Vì sao”. Xen các dạng:
- “Có nên …?”
- “… có giúp …?”
- “… bao nhiêu?”
- “… là gì?”
- “Khi nào …?”
Hai bài Biết đang chạy trên cuongthach.com là hai dạng khác nhau: “Trang bán hàng dài hay ngắn tốt hơn trong thời AI?” và “Làm sao hết trì hoãn viết bài? Thử Nói để viết”.
Ví dụ về một bài Biết
Bài Làm sao hết trì hoãn viết bài? Thử Nói để viết là một bài Biết của quy trình Ý - Viết - Sửa. Bảng dưới ghi các yếu tố của nó.
| Yếu tố | Trong bài |
|---|---|
| Tiêu đề | Một câu hỏi 48 ký tự, không mở bằng “Vì sao” |
| Vấn đề được gọi tên | Trì hoãn viết bài |
| Quan điểm | Người ta chùn lại ngay điểm bắt đầu, không phải vì thiếu chăm chỉ |
| Miêu tả | Ghi âm theo bộ câu hỏi định hướng, rồi cùng AI sửa thành bài trong 2 tiếng |
| Thân bài | Năm H2, mỗi H2 một câu hỏi của người đọc, từ “có phải lười không” đến “tiết kiệm được bao nhiêu thời gian” |
| Quan hệ | Đi cặp với bài Tin “Cách biến ghi âm thành bài viết xuất bản hoàn chỉnh”, hai bài dẫn qua lại |
| Cuối bài | Mời sang bài Tin để tự làm bài đầu tiên |
Đọc ví dụ này bằng ba câu hỏi kiểm của bài Biết:
- Vấn đề được gọi tên ngay ở tiêu đề.
- Quan điểm nằm trong thân bài, ở chỗ bài đổi cách hiểu về nguyên nhân của việc trì hoãn.
- Lối sang bài Tin nằm ở cuối.
Hai bài đi cặp nên người đọc vào từ bài nào cũng có đường sang bài kia. Bài Biết giữ phần “là gì, vì sao” của Nói để viết, bài Tin giữ phần làm theo.
Các trang liên quan
- Bài Biết không hướng dẫn từng bước. Đó là việc của Tầng TIN.
- Bài Biết không bán sản phẩm. Đó là việc của bài Yêu.
- Bài Biết không tổng hợp thông tin chung chung, vì loại bài đó thua AI ngay.